اسید فسفریک (با خلوص 85 درصد و 55 درصد)

(2 بررسی مشتری)
  • ساخت کشور: ایران – چین
  • گرید : صنعتی – خوراکی
  • نحوه فروش محصول: ( 85% خوراکی ساخت کشور چین، گالن 35 کیلوگرمی / مخزن 1 تنی) ( 55% صنعتی ساخت کشور ایران، بشکه 400 کیلوگرمی)
  • نام‌های تجاری دیگر: ارتو فسفریک اسید ، فسفریک اسید

  • فروش عمده اسید فسفریک با قیمت عمده توسط آوینا تجارت اطلس
  • برای اطلاع از جزییات خرید فسفریک اسید و قیمت اسید فسفریک با کارشناسان ما در تماس باشید.

021-22554728

قیمت مناسب
کیفیت مرغوب
تحویل اکسپرس
ضمانت کالا

فروش اسید فسفریک

اسید فسفریک، با فرمول شیمیایی H₃PO₄، یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین اسیدهای معدنی است که به طور گسترده در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. این اسید بی‌رنگ و بدون بو که به صورت مایع شفاف و غلیظ نیز یافت می‌شود، در تولید کودهای شیمیایی، مواد شوینده، محصولات غذایی و نوشیدنی‌ها به کار می‌رود.

از این اسید در صنایع بهداشتی، پزشکی و دارویی استفاده می‌شود. همچنین، کاربردهای بسیار گسترده‌ای در صنایع غذایی دارد. اگر در هر کدام از این صنایع مشغول به کار باشید، مطمئنا می‌دانید که از هر اسید فسفریکی نباید استفاده کرد و فقط بهترین اسید است که موجب تولید بهترین محصول خواهد شد. به همین دلیل، لازم است این ماده شیمیایی را از بهترین شرکت‌های و فروشگاه‌ها تهیه کنید. شرکت آوینا تجارت اطلس یکی از این مراکز است که می‌توانید بدون هیچ دغدغه‌ای از آن خرید کنید. به این منظور برای کسب اطلاعات بیشتر درباره خرید فسفریک اسید، می‌توانید با شماره‌های زیر با کارشناسان آوینا تجارت اطلس تماس بگیرید.

021-22554728

اسید فسفریک چیست؟

اسید فسفریک یک اسید ضعیف معدنی است که در دسته اسیدهای غیر آلی قرار می‌گیرد. این ماده به دو شکل جامد و مایع وجود دارد و در دماهای مختلف ذوب و جوش خاصی دارد؛ برای مثال، نقطه ذوب msds اسید فسفریک خالص ۴۲ درجه سانتی‌گراد و نقطه جوش آن ۲۶۰ درجه سانتی‌گراد است. فسفریک اسید یکی از اسیدهای قوی محسوب می‌شود.

اسيد فسفريك، با فرمول شیمیایی H₃PO₄، یکی از اسیدهای معدنی پرکاربرد و مهم است که به صورت یک مایع بی‌رنگ، شفاف و بدون بو وجود دارد. این ماده یکی از مواد شیمیایی اساسی در صنایع مختلف به شمار می‌رود و به دو نوع صنعتی و خوراکی تقسیم می‌شود. همچنین می‌توان از آن به‌عنوان نگهدارنده استفاده کرد.

اسید ارتو فسفریک که نام دیگر این ماده اسیدی است، به‌صورت خام از سنگ‌های فسفات استخراج می‌شود؛ هرچند شکل‌های خالص‌تر مثل اسید فسفریک 85 درصد، به‌صورت صنعتی در واحدهای تولیدی ساخته می‌شوند. همچنین با این که ph اسید فسفریک، آن را در دسته اسیدهای قوی قرار نمی‌دهد اما در صورت تماس، خورنده و تحریک کننده چشم، پوست و سایر غشاهای مخاطی است.

اسید فسفریک

انواع اسید فسفریک

اسید فسفریک به طور کلی به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:

۱. اسید فسفریک صنعتی

اسید فسفریک صنعتی یکی از مواد شیمیایی مهم و پرکاربرد در صنایع مختلف است. این ماده که به عنوان ارتوفسفریک اسید نیز شناخته و عمدتا به صورت محلول 85 درصدی استفاده می‌شود.

تولید صنعتی اسید فسفریک به دو روش اصلی انجام می‌شود؛ فرآیند تر و فرآیند خشک. در فرآیند تر، کانی‌های حاوی فسفات مانند آپاتیت با اسید سولفوریک واکنش داده و msds اسید فسفریک تولید می‌شود. این روش شامل مراحل اسیدولیز، فیلتراسیون و تغلیظ است تا اسید فسفریک با درجه تجاری تولید شود. این نوع از اسید فسفریک در صنایع مختلف به کار می‌رود و خلوص کمتری نسبت به نوع خوراکی دارد. کاربردهای اصلی این نوع اسید عبارتند از:

  • تولید کودهای شیمیایی
  • صنایع شوینده
  • صنایع نساجی
  • صنایع غذایی (به عنوان عامل اسیدی کننده)
  • تولید مواد شیمیایی مانند فسفات‌ها

۲. اسید فسفریک خوراکی

اسید فسفریک خوراکی (Phosphoric Acid) یکی از افزودنی‌های مهم در صنایع غذایی است که به دلیل ویژگی‌های خاص خود کاربردهای متعددی دارد. این ماده ترش‌مزه است و به صورت مایع ویسکوز و یا جامد بلوری فروخته می‌شود. فرآیند سنتز این نوع اسید به دو روش اصلی انجام می‌شود؛ روش حرارتی و روش مرطوب. این نوع از اسید فسفریک دارای خلوص بالاتری است و برای مصرف در صنایع غذایی و دارویی مناسب است. کاربردهای اصلی این نوع اسید عبارتند از:

  • نوشابه‌های گازدار (به عنوان عامل اسیدی کننده)
  • محصولات غذایی کنسرو شده
  • صنایع دارویی (به عنوان افزودنی و تنظیم کننده pH)
  • محصولات بهداشتی و آرایشی

سایر اشکال و ترکیبات فسفریک:

  • تری پلی فسفات سدیم (STPP): در تولید مواد شوینده و به عنوان نرم کننده آب.
  • دی کلسیم فسفات (DCP): در تولید خوراک دام و طیور.
  • مونو کلسیم فسفات (MCP): به عنوان افزودنی در صنایع غذایی و خوراک دام.

این اشکال و ترکیبات فسفریک هر کدام دارای کاربردهای خاص خود در صنایع مختلف هستند و انتخاب نوع مناسب بسته به نیازهای خاص صنعت مربوطه صورت می‌گیرد.

روش تولید اسید فسفریک

این ماده را می‌توان با سه روش تجاری تولید کرد که به شرح زیر می‌باشند:

  • روش حرارتی تولید اسيد فسفريك:

یکی از روش‌های اصلی تولید این اسید، روش حرارتی است. چگونگی تولید اسید فسفریک در در روش حرارتی، به این ترتیب است که فسفات معدنی با استفاده از کک در یک کوره الکتریکی حرارت داده می‌شود.  فسفات معدنی در دمای حدود 1500 تا 2700 درجه سانتی‌گراد در حضور کک به فسفر تبدیل و سپس در دمای بالا در حضور اکسیژن به پنتااکسید فسفر (P2O5) اکسید می‌شود. در نهایت، پنتااکسید فسفر با آب واکنش داده و اسید فسفریک به دست می‌آید.

به این ترتیب است که ابتدا عنصر فسفر را در شرایطی خاص می‌سوزانند و سپس نتیجه این واکنش را با آب حل می‌کنند. اسید فسفریک تولیدی از این روش را عموما در صنایعی مانند داروسازی، تولید مواد عذایی، نوشیدنی و همچنین صنایع بهداشتی مورد استفاده قرار می‌دهند. خواص اسید فسفریک در ماده تولیدی در این روش به نوعی است که آن را برای استفاده خوراکی مناسب می‌کند.

  • فرآیند مرطوب تولید اسید فسفریک:

دومین روش که اتفاقا رایج‌ترین و مطلوب‌ترین روش در تولید فسفریک اسید صنعتی و دیگر نمونه‌های اسید محسوب می‌شود، روش مرطوب است. روش مرطوب شامل واکنش فسفات معدنی با اسید سولفوریک است. این اسید تولیدشده توسط این روش بیشتر برای تولید کودهای فسفاته استفاده می‌شود. این روش در اصل تولید فسفریک اسید از خاک فسفات است؛ به‌صورتیکه سنگ‌های معدنی حاوی فسفات مانند کلسیم هیدروکسی آپاتیت با اسید سولفوریک واکنش می‌دهند. بدین صورت که ابتدا فسفات معدنی با اسید سولفوریک واکنش داده و اسید فسفریک و سولفات کلسیم (گچ) تولید می‌شود.

فسفریک اسید به دست آمده از این واکنش حاوی ناخالصی‌هایی مانند فلزات سنگین و مواد آلی است که باید از طریق فرآیندهای تصفیه مختلف مانند رسوب‌گذاری، کریستالیزاسیون، استخراج مایع-مایع و تبادل یونی حذف شوند.در نتیجه این واکنش، H3PO4 ایجاد می‌شود و رسوباتی از جنس سولفات کلیسم در ته ظرف به‌عنوان ته نشین باقی می‌ماند.

  • روش کوره خشک:

روش سوم تولید، روش کوره خشک نام دارد. خط تولید اسید فسفریک در روش سوم به این صورت است که ابتدا سنگ معدن فسفات با یک منبع کربن ترکیب می‌شود و در نتیجه این واکنش، گرما و ماده سیلیکا آزاد می‌شود. از آنجایی که در زمان سوختن گازهای زیادی از بستر کوره تولید می‌شوند و دمای کوره ممکن است بسیار بالا برود، از این فرآیند برای کنترل چنین شاخص‌هایی استفاده می‌شود. در صورت راه اندازی چنین خط تولیدی، به‌علت کاهش اثرات زیست محیطی و همچنین صرفه‌جویی بالا در هزینه تولید این ماده، این روش یکی از امیدوارکننده‌ترین روش‌های تولید اسید فسفریک در ایران محسوب می‌شود.

تولید اسید فسفریک

کاربرد اسید فسفریک

فسفریک اسید کاربردهای گسترده‌ای در صنایع مختلف دارد. برخی از کاربردهای اصلی آن عبارتند از:

  • نوشابه‌های گازدار: به عنوان عامل اسیدی‌کننده و تنظیم‌کننده pH.
  • محصولات غذایی کنسرو شده: برای تنظیم pH و جلوگیری از رشد باکتری‌ها.
  • افزودنی‌های غذایی: به عنوان تنظیم‌کننده اسیدیته در محصولات مختلف مانند ژله‌ها و مرباها.
  • کودهای فسفاتی:مانند سوپر فسفات، تریپل سوپر فسفات و آمونیوم فسفات که به عنوان منبع فسفر برای رشد گیاهان استفاده می‌شوند.
  • تولید مواد شوینده: به عنوان نرم‌کننده آب و افزایش‌دهنده کارایی مواد شوینده.
  • پاک‌کننده‌های صنعتی: برای حذف زنگ‌زدگی و رسوبات معدنی از سطوح فلزی.
  • پرداخت پارچه: به عنوان عامل پایدارکننده و نرم‌کننده در فرآیندهای مختلف نساجی.
  • تثبیت رنگ: برای بهبود تثبیت رنگ‌ها روی پارچه‌ها.
  • تولید دارو: به عنوان تنظیم‌کننده pH و ماده فعال در برخی داروها.
  • محصولات بهداشتی و آرایشی: در ترکیبات کرم‌ها، لوسیون‌ها و محصولات بهداشتی دهان و دندان.
  • تولید مواد شیمیایی: مانند فسفات‌های مختلف که در صنایع مختلف به کار می‌روند.
  • پردازش فلزات: در فرآیندهای تصفیه و پرداخت فلزات.
  • کنترل خوردگی:به عنوان عامل ضدخوردگی در سیستم‌های آبیاری و لوله‌کشی.
  • تنظیم pH:در تصفیه آب‌های صنعتی و شرب.
  • مکمل‌های غذایی دام و طیور: در تولید مکمل‌های معدنی برای تغذیه دام و طیور.

این کاربردها نشان‌دهنده اهمیت و گستردگی استفاده از فسفریک اسید در صنایع مختلف می‌باشد.

کاربرد اسید فسفریک 55 درصد (گرید صنعتی)

این مایع اسیدی، کاربردهای فراوانی در صنعت دارد و می‌توان در زمینه‌های بسیاری از آن استفاده کرد. اصلی‌ترین مورد استفاده اسید فسفریک کشاورزی است. اسيد فسفريك نقش کلیدی در تولید نمک‌های فسفاتی دارد که به عنوان منبع فسفر برای گیاهان استفاده می‌شوند. این کودها باعث تقویت رشد گیاهان و توسعه ریشه‌ها، ساقه‌ها و برگ‌های آن‌ها می‌شوند.

همچنین، از اسید فسفریک صنعتی در صنایع غذایی به عنوان یک تنظیم‌کننده اسیدیته در نوشیدنی‌های غیرالکلی، مرباها و ژله‌ها نیز بهره می‌برند. این اسید یک عامل تمیزکننده در تجهیزات فراوری مواد غذایی نیز هست.موارد دیگری که می‌توان در میان کاربردهای این ماده شیمیایی به آن‌ها اشاره کرد، عبارتند از:

  • در صنعت کشاورزی برای تولید کود از جمله کودهای فسفاته (مونو آمونیوم فسفات، دی آمونیوم فسفات، سوپر فسفات تریپل، فسفات منیزیم) استفاده می‌شود.
  • در سلول‌های سوختی از این ماده به عنوان کاتالیزور بهره گرفته می‌شود.
  • برای از بین بردن رسوبات معدنی می‌توان از این مایع استفاده کرد.
  • پالایش نفت از دیکر موارد مصرف این اسید است.
  • در مواد اولیه تولید مواد شیمیایی (اتیل بنزن، پروپیلن، کومن)، فسفریک کاربرد دارد.
  • در زمینه درمانی و دارویی، در بخش‌های دندانپزشکی، تولید دارو و استخراج پنی سیلین و همچنین دامپزشکی استفاده زیادی دارد.
  • در بخشی از صنایع نساجی و چرم‌سازی کاربرد دارد.
  • به عنوان تنظیم‌کننده pH در محصولات آرایشی و بهداشتی و مراقبت از پوست استفاده می‌شود.
  • اسید فسفریک برای زنگ‌زدایی، حکاکی سطوح فلزی و ایجاد پوشش‌های فسفاته به منظور حفاظت در برابر خوردگی استفاده می‌شود.
  • این ماده برای حذف ناخالصی‌هایی مانند کربنات کلسیم و هیدروکسید منیزیم از آب و همچنین در تصفیه فاضلاب کاربرد دارد.
  • اسيد فسفريك به عنوان تنظیم‌کننده pH در محصولات آرایشی و همچنین برای حذف مو از پوست استفاده می‌شود.
  • به عنوان عامل رسوب‌زدا و زنگ‌زدایی در محصولات شوینده و تمیزکننده استفاده می‌شود و همچنین برای حذف لکه از لباس‌ها کاربرد دارد.

کاربرد اسید فسفریک 85 درصد (گرید خوراکی)

این مایع اسیدی با خلوص 85 درصد در گرید خوراکی قرار می‌گیرد و می‌توان از آن در مصارف غذایی استفاده کرد. این ماده در زمینه‌های زیر کاربرد زیادی دارد و می‌تواند از مواد اصلی برخی مواد خوراکی محسوب شود. لیست زیرمجموعه‌ای از کاربردهای فسفریک اسید در گرید خوراکی و گاها صنعتی هستند:

  • صنایع دام و طیور
  • تولید بیکینگ پودر
  • توليد روغن نباتی
  • استفاده از اسید فسفریک در نوشابه و نوشیدنی‌ها
  • در لبنیات به عنوان تنظیم‌کننده pH و افزایش کیفیت و ماندگاری
  • افزودنی‌های غذایی در صنایع غذایی به عنوان نگهدارنده
  • تنظیم کننده اسیدیته در غذاهایی مانند مربا، غلات، گوشت فرآوری شده، ژله و ژلاتین، مخمرها، پنیر، ادویه‌جات، ترشیجات و کنسرو

همچنین از دیگر کاربردهای اسید فسفریک خوراکی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • اسيد فسفريك به‌عنوان منبع فسفر، یک ماده مغذی مهم برای سلامت استخوان‌ها و متابولیسم انرژی است. به همین دلیل، در برخی مکمل‌های غذایی استفاده می‌شود.
  • این اسید به عنوان نگهدارنده در محصولات غذایی مانند گوشت‌های فرآوری شده و کنسروها استفاده می‌شود تا رشد باکتری‌ها و دیگر میکروارگانیسم‌ها را مهار کرده و ماندگاری مواد غذایی را افزایش دهد.
  • اسید فسفریک خوراکی فرآیندهای تمیزکاری و بهداشتی نیز فسفریک اسید کاربرد دارد. این ماده به عنوان عامل تمیزکننده در تاسیسات فرآوری مواد غذایی برای حذف رسوبات معدنی، زنگ‌زدگی و پوسته‌های سطحی استفاده می‌شود.
  • اسید فسفریک خوراکی به عنوان یک ماده افزودنی در تولید نوشابه‌های گازدار، غذاهای کنسروی، محصولات لبنی و به‌عنوان تنظیم‌کننده pH در صنایع غذایی استفاده می‌شود. همچنین به‌عنوان منبع غذایی برای مخمرها در فرآیند تخمیر نیز به کار می‌رود.

جدول مشخصات فسفریک اسید

عنوان توضیح
فرمول شیمیایی H₃PO₄
شکل مایع بی‌رنگ و بی‌بو یا پودر سفید رنگ
جرم مولکولی ۹۷.۹۹۴ گرم بر مول
نقطه ذوب ۴۲.۳۵ درجه‌سانتی‌گراد
دمای جوش فسفریک اسید ۱۵۸ درجه‌سانتی‌گراد
حلالیت محلول در آب، اتانول و مخلوط اتز- الکل است
چگالی ۱.۸۸۳۱ گرم بر سانتیمتر مکعب
نقطه اشتعال غیر قابل اشتعال
درصد خلوص ۸۵٪ (فسفریک اسید خوراکی- سفید) – ۵۵٪ (فسفریک اسید صنعتی- سبز/نارنجی)

نکات ایمنی استفاده از اسید فسفریک

خطرات اسید فسفریک ممکن است در صورت بی احتیاطی و رعایت نکردن نکات ایمنی آسیب‌هایی که بدن انسان برساند. فسفریک اسید به دلیل خصوصیات خورندگی و تحریک‌کننده‌اش، رعایت نکات ایمنی در هنگام کار با آن ضروری است.

توجه داشته باشید که هنگام کار با فسفریک اسید، استفاده از لباس‌های محافظ شیمیایی، دستکش‌ها، عینک‌های حفاظتی و ماسک‌های تنفسی ضروری است. این اقدامات می‌تواند از تماس مستقیم با این ماده جلوگیری کند و خطرات احتمالی را به حداقل برساند.

همچنین، فسفریک اسید باید در محیطی خنک و دارای تهویه مناسب نگهداری شود و دمای محیط نگهداری نباید از ۳۰ درجه سانتیگراد بالاتر رود. همچنین، باید از تماس این ماده با فلزات و مواد قابل اشتعال جلوگیری کرد.

خطرات اسید فسفریک

در صورتی که به هر شیوه‌ای در معرض مضرات اسید فسفریک قرار گرفتید، نکات زیر را به خاطر داشته باشید:

  • اسید فسفریک می‌تواند به شدت پوست را تحریک کند و باعث سوختگی، قرمزی، درد و تاول شود. در صورت تماس این ماده با پوست، باید فورا محل آلوده را با آب و صابون شستشو داد و در صورت نیاز، به پزشک مراجعه کرد.
  • این ماده می‌تواند باعث آسیب‌های شدید چشمی مانند سوختگی، قرمزی، درد و حتی کوری شود. در صورت تماس با چشم‌ها، باید فورا آنها را با آب جاری شستشو داد و به پزشک مراجعه کرد.
  • فسفوریک اسید معمولا به شکل بخار خطرناک نیست، مگر در صورت حرارت دیدن یا تبدیل به مه که می‌تواند باعث تحریک مجاری تنفسی شود. در صورت استنشاق این ماده، فرد باید به هوای تازه منتقل شود و در صورت نیاز، به پزشک مراجعه کند.
  • بلعیدن اسید فسفریک می‌تواند به دستگاه گوارش آسیب برساند و علائمی مانند تهوع، استفراغ، درد معده و اسهال ایجاد کند. در صورت بلعیدن این ماده، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.
  • در صورت نشت یا ریزش فسفریک اسید، باید از تجهیزات حفاظتی مناسب استفاده کرد و محیط را به خوبی تهویه کرد. همچنین، باید ماده نشت کرده را با استفاده از موادی مانند شن یا خاک اره جذب کرده و به عنوان زباله شیمیایی دفع کرد.

روش نگهداری و بسته بندی اسید فسفریک

برای اینکه بتوان از این ماده شیمیایی به طوری استفاده کرد که کمترین آسیبی برای محیط اطراف و زندگی انسان داشته باشد لازم است که به برخی نکات درباره روش نگهداری و بسته بندی توجه شود. برخی از این نکات عبارتند از:

  • این ماده باید در محلی خشک و خنک با تهویه مناسب نگهداری شود و از برخورد نور با آن جلوگیری گردد.
  • محل نگهداری این اسید باید به دور از گرما و منابع آتش سوزی باشد.
  • این محصول باید در ظروف مناسبی که دارای برچسب است نگهداری گردد.
  • به علت مضرات فسفریک اسید باید کف، دیوار و قفسه‌های نگهداری سازگار با اسید فسفریک ساخته شود.
  • در زمان تماس با این محصول، از تجهیزات مناسب مثل دستکش، پیش بند و چکمه حتما استفاده کنید.

قیمت و خرید اسید فسفریک

یکی از اصلی‌ترین عوامل موثر بر قیمت اسید فسفریک، قیمت مواد اولیه مانند سنگ فسفات و گوگرد است. تغییرات در قیمت این مواد اولیه مستقیما بر هزینه تولید اسید فسفریک تاثیر می‌گذارد. نوسانات در تقاضا و عرضه بازار نیز بر قیمت اسید فسفریک تاثیرگذار است. کاهش تقاضا برای کودهای فسفاتی مانند DAP (دی‌آمونیوم فسفات) و MAP (مونوآمونیوم فسفات) می‌تواند به کاهش قیمت اسید فسفریک منجر شود.

هزینه‌های حمل و نقل و ذخیره‌سازی نیز از دیگر عوامل موثر بر قیمت اسید فسفریک است. تغییرات در هزینه‌های حمل و نقل بین مناطق مختلف و همچنین هزینه‌های مربوط به نگهداری و ذخیره‌سازی این ماده می‌تواند بر قیمت نهایی آن تاثیر بگذارد.

توجه داشته باشید که براساس عواملی که ذکر شد، قیمت‌های متفاوتی برای این محصول در سایت‌ها وجود دارد. برای پی بردن به قیمت اسید فسفریک بهتر است با کارشناسان آوینا تجارت اطلس تماس بگیرید تا قیمت روز اسید فسفریک را به راحتی استعلام کنید.

شرکت آوینا تجارت اطلس یکی از مراکزی است که به شما این امکان را می‌دهد که بعد از مشورت با کارشناسان خبره و ماهر دست به خرید بزنید. این شرکت از سال 96 تا به امروز در زمینه تامین مواد اولیه شیمیایی فعال است به این ترتیب شما میتوانید با تکیه بر تجربه این تیم، بهترین اسید فسفریک را برای صنایع خود تهیه کنید. برای خرید، تنها کافی است به با شماره های تماس این مجموعه، با کارشناسان حرفه ای آوینا تجارت در تماس باشید.

021-22554728

2 دیدگاه برای اسید فسفریک (با خلوص 85 درصد و 55 درصد)

  1. رضا

    چطوری سفارش بدیم؟

    0
    0
    • Avina Tejarat Atlas

      سلام، برای ثبت سفارش با کارشناسان فروش تماس بگیرید.

  2. مهدیه

    فروش مخزنی هم دارید؟

    0
    0
    • Avina Tejarat Atlas

      بله، فروش اسید فسفریک به صورت مخزنی هم داریم.

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما باید وارد حساب خود شده باشید تا قادر به اضافه کردن تصاویر در نظرات باشید.